Każdego roku, 8 września, obchodzimy Światowy Dzień Fizjoterapii (World PT Day) – wyjątkową okazję, aby zwrócić uwagę na ogromne znaczenie fizjoterapeutów w dbaniu o zdrowie, zapobieganiu problemom zdrowotnym oraz wspieraniu pacjentów w odzyskiwaniu sprawności i poprawie jakości życia.
Z tej okazji nasz Instytut pragnie zwrócić szczególną uwagę na znaczenie fizjoterapii i rehabilitacji pacjentów neurochirurgicznych – zarówno przed, jak i po leczeniu chirurgicznym Choroby Filum oraz związanych z nią schorzeń. Odpowiednio dobrane postępowanie fizjoterapeutyczne stanowi ważny element kompleksowego procesu terapeutycznego, wspierając pacjentów w odzyskiwaniu sprawności, powrocie do codziennego funkcjonowania oraz poprawie jakości życia.
W związku z międzynarodowym miesiącem świadomości Syndromu Arnolda Chiari typu I chcemy szczególnie zwrócić uwagę na korzyści, jakie fizjoterapia może przynieść tym pacjentom.
Światowy Dzień Fizjoterapii 2026: Fizjoterapia i zdrowie układu sercowo-naczyniowego
Tematem Światowego Dnia Fizjoterapii 2026 jest znaczenie fizjoterapii i aktywności fizycznej w profilaktyce, leczeniu oraz rehabilitacji chorób układu sercowo-naczyniowego i udaru mózgu.
Chociaż profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego i Syndrom Arnolda Chiari typu I nie są bezpośrednio ze sobą związane — ponieważ Chiari I jest zaburzeniem wynikającym z dysproporcji między rozwojem ośrodkowego układu nerwowego, czyli mózgu i rdzenia kręgowego, a strukturami czaszki i kręgosłupa, podczas gdy profilaktyka sercowo-naczyniowa koncentruje się na zapobieganiu chorobom serca i naczyń krwionośnych — utrzymanie dobrego stanu zdrowia układu sercowo-naczyniowego jest szczególnie istotne u tych pacjentów.
Odpowiednia kontrola ciśnienia tętniczego oraz prawidłowa funkcja układu sercowo-naczyniowego mogą pomóc ograniczyć gwałtowne wzrosty ciśnienia śródczaszkowego, które w określonych sytuacjach mogą nasilać objawy związane z Syndromem Arnolda Chiari typu I.
Objawy sercowo-naczyniowe w Syndromie Arnolda Chiari typu I
U części pacjentów z obniżeniem migdałków móżdżku i struktur mózgowia mogą występować również zaburzenia oddychania, w tym centralny lub obturacyjny bezdech senny. Literatura opisuje także inne objawy, które mogą dotyczyć układu sercowo-naczyniowego, takie jak omdlenia czy kołatanie serca, a także nerwoból nerwu językowo-gardłowego (1).
Objawy te mogą początkowo być mylone z chorobami serca. W literaturze opisano między innymi, że:
„Omdlenie pochodzenia kardiogennego może być mylone z rzadkim występowaniem napadów móżdżkowych, charakteryzujących się epizodami nagłego upadku (drop attacks), z utratą przytomności lub bez niej, nieprawidłowym wyprostnym ułożeniem ciała oraz różnym stopniem zaburzeń oddychania”.
U wielu pacjentów w pierwszej kolejności przeprowadzana jest diagnostyka kardiologiczna, a niekiedy również neurologiczna, ze względu na występujące objawy i podejrzenie innych schorzeń. Dopiero odpowiednio przeprowadzona diagnostyka różnicowa może prowadzić do rozpoznania Syndromu Arnolda Chiari typu I.
Różne badania wskazują również, że:
„U większości pacjentów z malformacją Chiari typu I, u których występowały objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, po operacji dekompresyjnej zaobserwowano znaczną poprawę kontroli objawów kardiologicznych, a nawet ich całkowite ustąpienie” (1).
Chociaż większość opublikowanych danych dotyczy dekompresji poprzez kraniektomię podpotyliczną, nasze doświadczenie kliniczne, podobnie jak wyniki innych badań, wskazuje na korzystną ewolucję tych objawów również po Sekcji Filum Terminale w ramach Filum System®, w przypadkach, w których takie postępowanie jest wskazane.
Korzyści z fizjoterapii w Chorobie Filum i Syndomie Arnolda Chiari typu I
Fizjoterapia stanowi istotny element procesu rehabilitacji. Jej celem jest poprawa ruchomości, siły mięśniowej, równowagi oraz sprawności fizycznej poprzez niefarmakologiczne metody terapeutyczne oparte na ruchu i ćwiczeniach leczniczych.
U pacjentów z Chorobą Filum i Syndromem Arnolda Chiari typu I odpowiednio dostosowany program fizjoterapii może przyczynić się do:
- poprawy siły i wytrzymałości mięśniowej;
- odzyskania sprawności ruchowej i samodzielności funkcjonalnej;
- poprawy wydolności oddechowej;
- wspierania prawidłowej kontroli masy ciała;
- pomagania w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia tętniczego oraz spoczynkowej częstości akcji serca; stopniowego powrotu do codziennych aktywności oraz uprawiania sportu.
Rola fizjoterapii w metodzie Filum System®
Filum System® uwzględnia fizjoterapię jako istotny element multidyscyplinarnego podejścia do pacjentów z Chorobą Filum i Syndromem Arnolda Chiari typu I (2).
Program rehabilitacji jest indywidualnie dostosowywany do stanu funkcjonalnego każdego pacjenta, z uwzględnieniem stopnia osłabienia mięśni, utraty siły, ograniczeń ruchowych oraz poziomu samodzielności występujących przed zabiegiem. Celem fizjoterapii jest wsparcie procesu leczenia poprzez uzupełnienie postępowania neurochirurgicznego i farmakologicznego oraz pomoc w odzyskiwaniu sprawności i możliwie pełnej samodzielności.
Po zagojeniu rany pooperacyjnej, zazwyczaj około 10. dnia po zabiegu, pacjenci mogą rozpocząć indywidualnie dobrany program rehabilitacji. W kolejnych etapach zaleca się stopniowy powrót do codziennej aktywności fizycznej, a także – w zależności od stanu fi możliwości pacjenta – do wybranych form sportu i ćwiczeń pod nadzorem fizjoterapeuty.
Światowy Dzień Fizjoterapii 2026
Zacznij wcześnie. Bądź aktywny. Ruszaj się całe życie.
Ponieważ ruch to również zdrowie.
Ruszaj się więcej – w każdym wieku!
Bibliografia:
- Novegno, F. (2019). Clinical diagnosis—Part II: What is attributed to Chiari I. Child’s Nervous System, 35(10), 1681–1693. https://doi.org/10.1007/s00381-019-04192-2
- Royo Salvador M. B. (2014). Filum System® Guía Breve.